Radosław Sikorski, de Poolse minister van Buitenlandse Zaken, zegt dat als Warschau zijn militaire plannen tegen 2030 afrondt, een aanval op Polen zelfs voor het Kremlin een irrationele gok zou worden. Dit is niet alleen retoriek. Voor 2026 bereidt Polen zich voor om ongeveer 4,8% van het bbp aan defensie uit te geven, het hoogste aandeel binnen de NAVO.
Achter deze militaire kracht schuilt een van Europa’s meest opmerkelijke economische transformaties. In slechts enkele decennia is Polen opgeschoven van de starre economie van het communisme naar de positie van een belangrijke regionale economische macht. In reële termen plaatst het IMF het land bij de vijf grootste economieën van de Europese Unie en bij de top 20 wereldwijd. Gemeten naar nominaal bbp ligt de ranking iets lager, maar de algemene richting valt niet te ontkennen.
De ontwikkeling van de wisselkoers van de Poolse zloty biedt nog een ander perspectief op de economische prestaties van Polen en op de manier waarop internationale markten de vooruitzichten beoordelen.
De ontwikkeling van de wisselkoers van de Poolse zloty biedt nog een ander perspectief op de economische prestaties van Polen en op de manier waarop internationale markten de vooruitzichten beoordelen.
De verandering is ook zichtbaar in migratie. Na jaren waarin miljoenen Polen vertrokken naar Duitsland, het Verenigd Koninkrijk of Nederland, kiezen steeds meer mensen er nu voor om terug te keren. Het loonverschil met West-Europa is kleiner geworden, de economie blijft groeien en Polen wordt door de eigen burgers niet langer gezien als een land dat je moet verlaten om een beter leven op te bouwen.
Sikorski wijst ook op een van de grote strategische fouten van West-Europa. Duitsland geloofde jarenlang dat handel en Ruslands afhankelijkheid van energie-export Moskou gematigder zouden maken. Polen waarschuwde dat pijpleidingen die Centraal-Europa omzeilen niet alleen goedkoop gas zouden brengen, maar ook politieke kwetsbaarheid. Na de Russische invasie van Oekraïne lijken de waarschuwingen uit Warschau niet langer overdreven. Duitsland ging door met Nord Stream, zelfs na de annexatie van de Krim, ondanks Pools verzet.
Over Iran gebruikt Sikorski een harde maar duidelijke formulering: het probleem begint wanneer een staat ophoudt zich als een staat te gedragen en zich gaat gedragen als een permanente revolutie, die haar ideologie probeert te exporteren. Iran heeft het recht zijn belangen te verdedigen, maar niet om zijn politieke model aan andere samenlevingen op te leggen.
In het geval van het Verenigd Koninkrijk wordt de ironie van Brexit steeds zichtbaarder. Een meerderheid van de Britse kiezers steunt nu in principe een terugkeer naar de Europese Unie, maar de politieke klasse is niet klaar om zo’n stap te zetten. Elke terugkeer zou nieuwe onderhandelingen vereisen, zonder garantie dat Londen de speciale privileges terugkrijgt die het vóór het vertrek had.
Je kunt het met Sikorski eens of oneens zijn, maar zijn visie is coherent: veiligheid bouw je op met kracht, welvaart met hervormingen en onafhankelijkheid door kwetsbaarheden te verkleinen. Polen vraagt niet langer om behandeld te worden als onderdeel van Europa’s periferie. Het gedraagt zich nu al als een van de grote machten van het continent.